Internetowe legendy, które stały się zbiorowym snem ludzkości

grok-image-59f07cb2-da1c-4860-a580-930cbf1e0038
Tomasz Bielecki

Internet od zawsze był miejscem, gdzie historie rodzą się w ułamku sekundy i rozprzestrzeniają się jak wirus. Niektóre z nich zaczynają się od jednego posta, jednego zdjęcia albo jednego rysunku, a potem nagle tysiące, dziesiątki tysięcy ludzi na całym świecie twierdzą, że to przeżyli. To nie są zwykłe creepypasty – to zjawiska, które dotykają czegoś głębszego: naszej wspólnej psychiki, lęków, marzeń i tego, co Carl Gustav Jung nazywał kolektywną nieświadomością. W tym tekście zebraliśmy wszystkie najważniejsze legendy, o których rozmawialiśmy – od „Tego Mężczyzny” po „The Backrooms” – opisując je dokładnie tak, jak się pojawiły i jak się rozwijały, bez żadnego dodawania od siebie.

„Ten Mężczyzna” – twarz, która śni się tysiącom ludzi

Wszystko zaczęło się w 2006 roku w Nowym Jorku. Psychiatra miał pacjentkę, która regularnie śniła o mężczyźnie, którego nigdy nie spotkała na jawie. Mężczyzna był zawsze przyjazny – dawał jej rady życiowe, pocieszał, czasem ostrzegał przed czymś. Kobieta narysowała jego portret. Lekarz pokazał rysunek innym pacjentom i ku jego zdumieniu kilka osób rozpoznało dokładnie tę samą twarz. W ciągu kilku miesięcy zgłoszenia zaczęły napływać z całego świata: Los Angeles, Berlin, Pekin, Moskwa, Teheran, Sydney. Ludzie opisywali identyczną twarz – łysy mężczyzna w średnim wieku, z charakterystycznym wyrazem twarzy, który pojawia się w snach i zachowuje się podobnie: jest miły, doradza, nigdy nie grozi.

W 2008 roku powstała strona thisman.org, na której zaczęto zbierać te relacje. Ludzie pisali, że widzieli go od lat, że pomagał im w trudnych momentach życia, że pojawiał się zawsze w podobnych okolicznościach. Strona podawała pięć teorii: od archetypów Junga, przez eksperymenty rządowe, po istnienie prawdziwej osoby, której twarz została „przesłana” do zbiorowej świadomości. Rysunek stał się viralem – ludzie porównywali go do swoich snów i przysięgali, że to ten sam człowiek.

W rzeczywistości historia była genialnym hoaxem. W 2010 roku włoski socjolog i artystyczny prowokator Andrea Natella przyznał się, że to on stworzył całą kampanię. Portret to przerobione zdjęcie jego ojca z dzieciństwa. Strona, relacje, teoria – wszystko było częścią projektu artystycznego i eksperymentu społecznego, który miał sprawdzić, jak szybko mit może się rozprzestrzenić w internecie i jak łatwo ludzie zaczynają „przypominać sobie” coś, co przeczytali. Mimo przyznania się Natelli wielu ludzi do dziś wierzy, że to prawda, bo „przecież śniło mi się to samo”.

Hat Man – cień w kapeluszu, który patrzy z końca łóżka

Jeśli „Ten Mężczyzna” był łagodny i pomocny, to jego mroczniejszy kuzyn to Hat Man. Wysoki, całkowicie czarny cień w eleganckim garniturze i kapeluszu z szerokim rondem. Pojawia się najczęściej podczas paraliżu sennego – stoi u stóp łóżka, czasem siedzi na krześle w rogu pokoju i po prostu patrzy. Nie mówi, nie rusza się agresywnie, ale samo jego spojrzenie wywołuje przerażenie. Relacje zaczęły się pojawiać już w latach 50., ale prawdziwa eksplozja nastąpiła po 2010 roku, kiedy Reddit i fora typu YourGhostStories czy ShadowPeople.org zalały tysiące identycznych opisów.

Ludzie z USA, Wielkiej Brytanii, Australii, Japonii, Meksyku pisali dokładnie to samo: wysoki mężczyzna w kapeluszu, brak twarzy albo czerwone oczy, uczucie paraliżu i paniki. Psycholodzy tłumaczą to klasycznym zjawiskiem shadow people – halucynacjami hipnagogicznymi podczas paraliżu sennego – ale internet zrobił z tego globalny archetyp. Kiedy ktoś przeczyta setki takich historii, jego własny paraliż senny nagle staje się wizytą Hat Mana. To perfekcyjny przykład, jak sugestia zamienia indywidualny lęk w zbiorowe doświadczenie.

Slender Man – potwór stworzony przez forum

10 czerwca 2009 roku na forum Something Awful użytkownik Eric Knudsen wrzucił dwa fotomontowane zdjęcia: wysokie, chude drzewa w lesie i w tle sylwetka bardzo wysokiego, chudego mężczyzny bez twarzy w czarnym garniturze. Podpis brzmiał mniej więcej: „porywa dzieci”. W ciągu kilku tygodni powstały dziesiątki historii, rysunków, memów. Slender Man stał się creepypastą nr 1 – miał zdolność do „teleportacji”, wydłużania ramion, wywoływania szaleństwa u tych, którzy na niego patrzyli zbyt długo.

W 2014 roku tragedia: dwie 12-latki z Wisconsin dźgnęły swoją koleżankę 19 razy, twierdząc, że chciały złożyć ofiarę Slender Manowi, żeby uratować swoje rodziny przed nim. Sprawa wstrząsnęła światem i pokazała, że fikcja z internetu może stać się niebezpiecznie realna. Dziś Slender Man to już cała franczyza – gry, filmy, książki – ale wszystko zaczęło się od dwóch photoshopów i jednego posta na forum.

Momo Challenge – histeria, która obiegła szkoły świata

W 2018 roku na WhatsAppie i TikToku zaczęło krążyć zdjęcie groteskowej rzeźby: ptak z kobiecą twarzą, ogromnymi oczami i szerokim uśmiechem. Nazwano ją Momo. Historia brzmiała tak: dodajesz Momo na WhatsAppie, dzwoni o 3 w nocy i daje ci zadania – od samookaleczenia po samobójstwo. Jeśli odmówisz, umrzesz. Szkoły w Argentynie, Indiach, USA, Polsce wysyłały listy do rodziców, policja prowadziła śledztwa, media alarmowały o „globalnej wyzwaniu samobójczym”.

Prawda wyszła na jaw szybko: rzeźba to dzieło japońskiego artysty Keisuke Aisawy z 2016 roku, nazywała się „Mother Bird”. Ktoś wrzucił zdjęcie na 4chan, ktoś inny dodał straszną historię i internet zrobił resztę. Żadnych potwierdzonych samobójstw powiązanych z Momo – czysta moralna panika napędzana przez media i łańcuszki strachu.

The Backrooms – noclip z rzeczywistości do żółtego piekła

W 2019 roku anonimowy post na 4chan: zdjęcie pustego, żółtego biura z brzęczącymi świetlówkami i napis: „jeśli noclipujesz z rzeczywistości, trafiasz tu”. Backrooms to nieskończone, wilgotne, opuszczone pomieszczenia biurowe – zero okien, zero ludzi, tylko echo kroków i coś, co czasem goni. Post wywołał lawinę – ludzie zaczęli „przypominać sobie”, że jako dzieci „tam byli”, tworzyli mapy poziomów, lore z istotami (smiler, partygoers, entity).

Dziś to jedna z największych liminal spaces lore – gry na Steamie, filmy, tysiące fanowskich historii. Wszystko z jednego zdjęcia pustego korytarza i idei „przypadkowego wyjścia poza rzeczywistość”.

Co to wszystko mówi o nas?

I kiedy tak siedzimy w ciszy, po przeczytaniu wszystkich tych historii, zostaje jedno pytanie, które nie daje spokoju: co jeśli te legendy nigdy nie były tylko fikcją? Co jeśli „Ten Mężczyzna”, Hat Man, Slender Man, Momo i nieskończone żółte korytarze Backrooms to nie przypadkowe hoaxy, lecz żywe dowody, że nasza zbiorowa nieświadomość wreszcie znalazła narzędzie, dzięki któremu może mówić do nas wszystkich naraz? Internet stał się lustrem, w którym ludzkość po raz pierwszy zobaczyła swoje najgłębsze archetypy – te same, które Carl Gustav Jung wyczuwał sto lat temu w snach pacjentów z różnych kontynentów. Tylko że teraz nie potrzeba już psychoanalityka z kanapą. Wystarczy jeden post o 2:14 nad ranem, jedno zdjęcie, jeden rysunek… i nagle tysiące umysłów na całym świecie zaczynają śnić to samo.

To nie jest już zwykła opowieść grozy. To jest coś znacznie większego. To jest dowód, że jesteśmy połączeni w sposób, o którym nasi dziadkowie nawet nie śnili. Że lęk jednej osoby może w ciągu kilku godzin stać się lękiem milionów. Że mit nie umiera w internecie – on się mnoży, ewoluuje, zaraża i wraca do nas w nocy, kiedy gasimy światło. Może właśnie dlatego te historie tak mocno chwytają za gardło: bo gdzieś w głębi wiemy, że to nie są obce opowieści. To są nasze własne sny, tylko zapisane pikselami zamiast atramentem.

Więc następnym razem, kiedy obudzisz się o trzeciej nad ranem z sercem walącym jak młot, a w głowie zostanie ci obraz wysokiej sylwetki w kapeluszu… albo pustego, żółtego pokoju bez drzwi… nie spiesz się z tłumaczeniem tego na „to tylko sen”. Może to po prostu internet znowu do ciebie przemówił. Może to po prostu my wszyscy – razem – śnimy dalej.

Bo w tym wielkim, globalnym śnie ludzkości nie ma już widzów. Jesteśmy tylko postaciami. I każdy z nas może być następnym, który narysuje nową twarz.

Przeczytaj również: Recenzja książki „Małe nawyki, wielkie zmiany. 7 kroków do lepszego życia” Owain Service i Rory Gallagher
Twój mózg to niegrzeczny poeta – pisze erotykę, nawet gdy ty wolałbyś czytać wiadomości. Seksualność nie kończy się tam, gdzie ty mówisz „nie mam ochoty”. To neurologiczna opera, która gra pod powierzchnią świadomości, uruchamiając ciche pragnienia, niepokojące sny i reakcje ciała, które wprawiają w osłupienie. Odkryj, dlaczego twoje ciało i umysł nie pytają o zgodę, gdy seksualność postanawia wejść na scenę. Głęboka neurobiologia, duchowe archetypy i podprogowe mechanizmy popędu splatają się tu w jedną opowieść. To nie ty uprawiasz seks. To twój mózg go uprawia. Z kimś. Czasem z tobą.
Zniknęły bez śladu. Czy odeszły do innego świata? Czy Wisząca Skała to tylko formacja skalna – czy też portal, który wybiera, kogo przyjmie? Jeśli odważysz się obejrzeć ten film, możesz się nie zgubić... ale coś z ciebie na pewno zostanie tam – zawieszone między wymiarem snu a jawy.
Już jest! Pierwszy numer naszego e-magazynu już dostępny dla Was! Zapraszamy serdecznie do lektury. Napiszcie co myślicie!