Jak wyglądała Maryja? Rekonstrukcja twarzy Matki Boskiej z pomocą sztucznej inteligencji
Wizerunek Maryi na przestrzeni wieków – lokalne inspiracje
Zastanawiając się, jak naprawdę wyglądała Maryja, warto zacząć od tego, jak przez wieki przedstawiano Ją w sztuce. W Europie – zwłaszcza w renesansie i baroku – twarz Matki Boskiej była jasna, subtelna, niemal arystokratyczna. Tymczasem na innych kontynentach wygląd Madonny dopasowywano do lokalnej kultury: w Afryce Maryja ma ciemniejszy odcień skóry, w Azji – skośne oczy i wyraźne rysy, często też ubrana jest w lokalne stroje, jak np. kimono w Japonii.
Przykładem tej kulturowej adaptacji są szopki bożonarodzeniowe z różnych krajów – zawsze zawierają elementy lokalnego kolorytu, nawet jeśli nie mają wiele wspólnego z biblijną Betlejem.
Rekonstrukcja wyglądu Maryi z pomocą AI
W 2021 roku brazylijski grafik i badacz, Átila Soares da Costa Filho, postanowił odtworzyć prawdziwy wygląd Matki Boskiej. W swojej pracy wykorzystał:
- badania Raya Downinga z 2010 roku nad Całunem Turyńskim,
- najnowocześniejsze techniki konwolucyjnych sieci neuronowych,
- oraz narzędzia do modelowania twarzy z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
Wzorując się na uznanej rekonstrukcji twarzy Jezusa, Brazylijczyk stworzył trzy portrety Maryi: jako dziecka, nastolatki oraz dorosłej kobiety. Dzięki temu można zobaczyć, jak mogła wyglądać na różnych etapach życia.
Maryja jako dziecko i nastolatka – zaskakujące efekty
Dziecięcy wizerunek Maryi według Soaresa porywa łagodnością spojrzenia. Z kolei nastoletnia twarz Matki Jezusa, choć uśmiechnięta, zawierała też subtelne rysy przekory. Artysta zaznaczył, że portret 10-letniej Maryi był jednym z trudniejszych etapów pracy – wymagał aż trzech miesięcy eksperymentów.
Nowoczesne spojrzenie na Maryję w popkulturze
W grudniu 2024 roku na Netfliksie zadebiutował film „Maryja”, w którym główną rolę zagrała Noa Cohen, 22-letnia izraelska aktorka. Twórcy postawili na autentyczność kulturową i etniczną – Maryja została ukazana jako silna, odważna i głęboko emocjonalna kobieta, a nie tylko bierna figura pokory. Kreacja Cohen zyskała uznanie zarówno wśród krytyków, jak i widzów – zwłaszcza za ukazanie ludzkiej twarzy Matki Boskiej.
Dlaczego to ważne?
Dla wielu chrześcijan na całym świecie to, jak wyglądała Maryja, nie jest tylko ciekawostką, ale formą zbliżenia się do świętości w sposób bardziej osobisty. Obrazy i filmy ukazujące Ją jako „jedną z nas” – kobietę bliską naszej kulturze, pochodzeniu i emocjom – pomagają zrozumieć Jej rolę w historii zbawienia i życiu codziennym wiernych.
Rekonstrukcja wyglądu Maryi pokazuje, że duchowość może iść w parze z technologią. Dzięki sztucznej inteligencji oraz wiedzy naukowej mamy dziś szansę ujrzeć twarz Matki Boskiej bliższą rzeczywistości niż kiedykolwiek wcześniej.
Zbiór różnych obrazów Maryi z całego świata można oglądać między innymi w Bazylice Notre-Dame de Fourvière w Lyonie.
