W historii kryminalistyki niewiele jest przypadków, które łączą w sobie tak groteskowy kontrast między wizerunkiem a czynami, jak losy Nannie Doss, znanej jako „Giggling Granny” – „Chichocząca Babcia”. Na pierwszy rzut oka była to uśmiechnięta, serdeczna kobieta w okularach i koronkowych fartuszkach, taka, którą w małym miasteczku zaprasza się na herbatę i powierza sekrety. Pod tą warstwą słodyczy kryło się jednak zimne, metodyczne okrucieństwo, które przez ponad trzy dekady siało śmierć wśród jej mężów, dzieci, wnuków, a nawet własnej matki.
Dzieciństwo, które pachniało izolacją i fantazjami
Nancy Hazel, bo tak naprawdę się nazywała, urodziła się 4 listopada 1905 roku w Blue Mountain w stanie Alabama, w biednej rodzinie wiejskiej. Ojciec, James Hazel, był człowiekiem o twardych zasadach i nieufnym wobec świata. Córki nie chodziły regularnie do szkoły – musiały pracować w polu. Rodzinne życie było ascetyczne, a ojciec niemal całkowicie izolował córki od rówieśników, obawiając się, że „świat je zepsuje”.
W wieku siedmiu lat Nannie uległa poważnemu wypadkowi – podczas gwałtownego hamowania pociągu uderzyła głową w metalowe oparcie siedzenia. Od tego czasu cierpiała na bóle głowy, zawroty i omdlenia. Współcześni badacze sugerują, że mógł to być uraz płatów czołowych i skroniowych, co u niektórych osób skutkuje impulsywnością i problemami z empatią.
Od najmłodszych lat uciekała w świat literatury – szczególnie namiętnie czytała romansowe powieści i rubryki matrymonialne w gazetach. W wyobrażeniach miłość była pełna namiętności, a mężczyźni – opiekuńczy i czuli. Rzeczywistość okazała się znacznie mniej romantyczna.
Wczesne izolowanie od rówieśników i brak zdrowych wzorców relacji mogły spowodować wykształcenie się u Nannie mechanizmów dysocjacyjnych. Zamiast normalnej empatii rozwijała strategię „czytania” innych pod kątem słabości, a nie uczuć. Ten fundament jest typowy dla zabójców z osobowością psychopatyczną.
Pierwsze małżeństwo – początek wzoru śmierci
W 1921 roku, mając 16 lat, wyszła za Charlesa Braggsa, poznanego po kilku miesiącach znajomości. Był to jedyny mąż, który przeżył. Cztery z ich pięciorga dzieci zmarły w tajemniczych okolicznościach w latach 1923–1927. Lekarze diagnozowali zatrucia pokarmowe lub choroby żołądkowe, lecz dziś podejrzewa się, że już wtedy Nannie testowała trucizny. Braggs ostatecznie uciekł, pozostawiając jej jedno dziecko, ale unikając losu kolejnych mężów.
Kolejne małżeństwa i niepozorna perfekcja trucicielki
Drugim mężem był Frank Harrelson, poznany przez ogłoszenie matrymonialne. Małżeństwo trwało od 1929 do 1945 roku i zakończyło się, gdy Nannie podała mu whisky z arszenikiem po powrocie pijanego do domu. Śmierć przypisano chorobie wątroby, nikt nie badał sprawy głębiej.
Trzecim mężem został Arlie Lanning, również poznany przez ogłoszenie. Zmarł nagle w 1952 roku, a przyczyną miała być niewydolność serca. Dom Lanninga przypadł Nannie, lecz wkrótce spłonął, a ona otrzymała odszkodowanie. Niedługo potem zmarła teściowa Lanninga – również po krótkiej chorobie żołądkowej.
Czwartym mężem był Richard Morton, otruł go arszenikiem w 1953 roku. W tym czasie zamieszkała z nią jej matka, Louisa Hazel, która również niedługo później zmarła.
Samuel Doss i moment przełomowy
Ostatnim mężem, i zarazem początkiem końca jej „kariery”, był Samuel Doss – wdowiec i pastor metodystyczny. Był człowiekiem spokojnym, uporządkowanym, ale według Nannie – zbyt mało romantycznym. Nie lubił plotek ani romansowych powieści, co w jej oczach było ciężką wadą. W 1954 roku Nannie podała mu śmiertelną dawkę arszeniku.
Tym razem jednak coś poszło nie po jej myśli. Lekarz prowadzący odmówił podpisania aktu zgonu i zażądał sekcji zwłok. Badania wykazały ogromne stężenie arszeniku, a dalsze śledztwo doprowadziło do ekshumacji kilku wcześniejszych ofiar – każda zawierała identyczne ślady trucizny.
Śledztwo i chichot, który zamarł w uszach policjantów
Podczas przesłuchań Nannie zachowywała się tak, jakby opowiadała zabawną historię z życia – śmiała się, wzdychała, mówiła z rozbrajającym spokojem. Ten niepokojący kontrast między treścią a tonem stał się powodem nadania jej pseudonimu „Chichocząca Babcia”.
Na pytanie, dlaczego zabijała, odpowiedziała kiedyś:
„Chciałam tylko prawdziwej miłości. A jeśli jej nie było… to po co on miał żyć?”
Był to brutalny skrót jej życiowej logiki.
Oto szczegółowa tabela z ofiarami Nannie Doss, uwzględniająca znane fakty o każdej z nich:
| Rok śmierci | Imię i nazwisko ofiary | Wiek | Relacja z Nannie Doss | Miejsce | Przyczyna śmierci (według śledztwa) | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1927 | Matka Nannie Doss (imię niepewne) | brak danych | Matka | Blue Mountain, Alabama | Początkowo naturalna, możliwe zatrucie | Brak autopsji, podejrzenia pojawiły się po latach |
| 1927 | Dziadek Nannie (imię niepewne) | brak danych | Dziadek | Blue Mountain, Alabama | Naturalna lub zatrucie | Nannie twierdziła, że „przyszedł jego czas” |
| 1927 | Siostra Nannie (imię niepewne) | brak danych | Siostra | Blue Mountain, Alabama | Nagła choroba żołądkowa | Objawy zgodne z zatruciem arszenikiem |
| 1945 | Harrelson, Arlie Lanning | ok. 50 | Drugi mąż | Lexington, Karolina Północna | Zawał serca lub zatrucie arszenikiem | Wdowa szybko spaliła dom i pobrała ubezpieczenie |
| 1950 | Frank Harrelson | brak danych | Trzeci mąż | Lexington, Karolina Północna | Zatrucie arszenikiem | Po jego śmierci szybko wyszła ponownie za mąż |
| 1952 | Richard L. Morton | ok. 50 | Czwarty mąż | Emporia, Kansas | Zatrucie arszenikiem | Zginął kilka miesięcy po ślubie |
| 1953 | Samuel Doss | 59 | Piąty mąż | Tulsa, Oklahoma | Zatrucie arszenikiem | Jego śmierć ujawniła serię wcześniejszych morderstw |
| 1953 | Matka Samuela Dossa | brak danych | Teściowa | Tulsa, Oklahoma | Niewyjaśniona, podejrzewane zatrucie | Zmarła wkrótce po przeprowadzce do domu Nannie |
| 1943 | Robert Lanning | ok. 8 | Wnuk | Lexington, Karolina Północna | Podejrzewane zatrucie | Nannie miała „opiekować się” nim w czasie choroby |
| 1943 | Jennie Lanning | 9 | Wnuczka | Lexington, Karolina Północna | Podejrzewane zatrucie | Zmarła tego samego roku co brat |
| 1945 | Louisa Lanning | brak danych | Teściowa | Lexington, Karolina Północna | Podejrzewane zatrucie | Matka Arliego Lanninga |
Proces, wyrok i ostatnie lata
W 1955 roku sąd skazał Nannie Doss na dożywotnie więzienie bez możliwości zwolnienia warunkowego. Kobiety w Oklahomie rzadko dostawały wyrok śmierci, a jej „babciowaty” wizerunek dodatkowo działał na jej korzyść. W więzieniu była lubiana przez współosadzone, uchodziła za osobę pogodną. Zmarła 2 czerwca 1965 roku na białaczkę.
Psychologia chichoczącej trucicielki
Nannie Doss jest dziś analizowana jako przypadek psychopatii z cechami osobowości histrionicznej. Brak empatii, całkowite oderwanie emocjonalne od skutków swoich działań łączyły się u niej z teatralnością, potrzebą bycia w centrum uwagi i obsesją na punkcie romantycznych ideałów. Do tego mogły dojść skutki urazu mózgu z dzieciństwa. Jej motywacje były mieszane – od chciwości i żądzy łatwego zysku, po emocjonalne rozczarowanie i potrzebę kontroli.
Choć wiele jej zbrodni dotyczyło mężów, ich tło nie ograniczało się do korzyści materialnych czy ubezpieczeniowych. Analiza listów i wywiadów wskazuje na dwa dominujące motywy:
- Kontrola i zemsta – Nannie była wyczulona na każdą formę zawodu emocjonalnego. Jeśli mąż nie spełniał jej oczekiwań romantycznych, stawał się celem.
- Scenariusz romansu – inspirowała się romansami z magazynów „True Romance” i „True Confessions”, które idealizowały miłość, ale również niosły narrację o zdradzie i odwecie.
Połączenie fantazji literackiej z rzeczywistością skutkowało tworzeniem w jej umyśle „scenariuszy kar” – rola morderstwa jako „rozwiązania fabuły” była dla niej naturalna.
Cechy psychopatyczne i zaburzenia
Na podstawie zachowań i wypowiedzi Nannie Doss można wyróżnić kilka kluczowych cech psychologicznych:
- Brak empatii – nie wykazywała autentycznego współczucia, nawet wobec dzieci, które zabiła.
- Egocentryzm – jej decyzje były podporządkowane własnym pragnieniom i nastrojom.
- Urok powierzchowny – potrafiła wzbudzać sympatię, co ułatwiało jej zdobywanie zaufania.
- Impulsywność – choć morderstwa były planowane, decyzja o „wyeliminowaniu” kogoś często dojrzewała szybko.
- Sadyzm psychiczny – czerpała satysfakcję z poczucia władzy nad życiem innych.
- Możliwe zaburzenie osobowości typu borderline z komponentami psychopatii – zmienność nastrojów, silne reakcje na odrzucenie, brak poczucia winy.
„Giggling granny” – rola humoru w psychice zabójcy
Jednym z najbardziej niepokojących elementów jej profilu była skłonność do śmiechu podczas przesłuchań i procesów. Ten „nerwowy” lub „socjopatyczny” śmiech pełnił kilka funkcji psychologicznych:
- Maskowanie strachu – ukrywanie lęku przed konsekwencjami.
- Zyskiwanie przewagi – dezorientacja przesłuchujących.
- Samo-usprawiedliwienie – dystansowanie się od zbrodni, jakby były to „anegdoty”.
Humor w ustach mordercy pełnił więc funkcję narzędzia kontroli nad narracją o własnych czynach.
Modus operandi – arszenik jako narzędzie kontroliNannie Doss preferowała trucizny, głównie arszenik, co pozwalało jej działać bezpośrednio w środowisku ofiary, jednocześnie minimalizując ryzyko konfrontacji. Był to wybór „czysty” pod względem emocjonalnym – pozbawiony gwałtu fizycznego, co sugeruje, że jej celem nie była brutalność sama w sobie, lecz rezultat: usunięcie przeszkody. Trucizna dawała jej również czas na obserwację ofiary w agonii – co mogło pełnić rolę psychicznego „podtrzymania mocy” sprawcy.
Znaczenie społeczne sprawy
W latach 20.–50. XX wieku amerykańska opinia publiczna była przekonana, że kobiety nie są zdolne do seryjnych morderstw z zimną krwią. Sprawa Nannie Doss obnażyła, jak groźne może być to założenie. Jej metoda – trucizna – była idealnie dopasowana do epoki, w której wiele zgonów przypisywano chorobom przewodu pokarmowego, a autopsje nie były standardem.
Historia Nannie Doss pozostaje jednym z najsilniejszych ostrzeżeń, że diabeł może mieć twarz serdecznej sąsiadki i że pod uśmiechem potrafi kryć się bezdenna ciemność.
